Përmbajtja e vendimit të Dhomës Kushtetuese lidhur me referimin për shkeljen e të drejtave të Thaçit

Raporton: Medina KADRIU

Dhoma e Specializuar e Gjykatës Kushtetuese, më 13 qershor ka marrë vendim mbi referimet lidhur me shkeljet e të drejtave themelore pas kërkesës së parashtruar nga mbrojtja e Hashim Thaçit, ku të njëjtën e ka shpallur të parakohshme dhe si të tillë të papranueshme.

Mbrojtja e ish-presidentit Hashim Thaçi i ishte drejtuar me referim kolegjit të Dhomës Kushtetuese, për shkelje të drejtës themelore të këtij të fundit për një gjykatë të pavarur, të paanshme të krijuar me ligj dhe të drejtën për një mendim të arsyetuar, raporton “Betimi për Drejtësi”.

Në vendim të Kushtetueses thuhet se dhoma vëren se procedura penale kundër parashtruesit është në vijim e sipër dhe se akuzat në fjalë ende nuk janë shqyrtuar dhe përcaktuar nga trupi gjykues dhe sipas rastit nga Gjykata e Apelit dhe Kolegji i Gjykatës Supreme, në përputhje me kompetencat e tyre përkatëse.

Tutje, thuhet se gjatë procedurës penale, akuzat specifike në fjalë do të duhet të vlerësohen nga panelet kompetente dhe sipas rastit, klasifikimi ligjor që do t’iu atribuohet atyre në përputhje me juridiksionin e Dhomave të Specializuara.

Prandaj, thuhet se në këtë fazë të procedurës nuk dihet se si do të klasifikohen dhe vendosen akuzat kundër parashtruesit të kërkesës.

Sipas vendimit, në këtë drejtim, rezultati i procedurës mund të jetë i rëndësishëm në përcaktimin nëse një individ mund të pretendojë se është viktimë e shkeljes së pretenduar të një gjykimi të drejtë.

“Dhoma vëren se në çështjet Sakhnovskiy kundër Rusisë [GC] dhe Oleksy kundër Polonisë, GJEDNJ u shpreh se një individ nuk mund të pretendonte se ishte viktimë e shkeljes së të drejtës së tij/saj për një gjykim të drejtë sipas nenit 6 (1) të Konventa ku ato procedura ishin ndërprerë ose kur individi ishte shpallur i pafajshëm. Përjashtimet e kufizuara nga ky parim përfshijnë ankesat që kanë të bëjnë me kohëzgjatjen e procedurave në fjalë. Dhoma vëren, megjithatë, se nuk ka nevojë të përcaktojë se si do ta zbatojë këtë praktikë gjyqësore të GJEDNJ-së, pasi akuzat penale kundër parashtruesit ende nuk janë shqyrtuar dhe vendosur dhe rrjedhimisht rezultati i procedurës penale nuk dihet”, thuhet  në vendim.

Sipas vendimit, për sa i përket argumentit të parashtruesit se shkeljet e të drejtave të gjykimit të drejtë sipas nenit 31 (2) të Kushtetutës dhe nenit 6 (1) të Konventës zbatohen për të gjitha fazat e procedurës, Dhoma konsideron se parashtruesi parashtroi se një fazë e veçantë e procedurës penale mund të shqyrtohet për përputhjen e tij me të drejtat përkatëse të gjykimit të drejtë.

“Në lidhje me këtë, Dhoma vëren se praktika gjyqësore e GJEDNJ-së e referuar nga parashtruesi, duke trajtuar një shkelje të pretenduar gjatë një faze të hershme të procedurës penale, kishte të bënte me çështjen nëse procedurat në tërësi kishin qenë të drejta pas përfundimit të tyre. Në të dyja rastet, GJEDNJ-ja shqyrtoi nëse një shkelje e supozuar, e cila kishte ndodhur gjatë një faze të hershme të procedimit penal, kishte ndikuar në drejtësinë e gjykimit në tërësi pas një dënimi gjatë procedimit penal”, thuhet tutje.

Tutje, thuhet se Dhoma vëren se vendimi për kërkesën e Driton Lajçit, të cilit i referohet parashtruesi i kërkesës, nuk e mbështet pretendimin e tij, pasi që edhe atje Dhoma e gjeti kërkesën e parashtruesit të parakohshëm dhe rrjedhimisht të papranueshme.

“Ndryshe nga rrethanat aktuale, Dhoma në Vendimin për kërkesën e Driton Lajçit konstatoi se mjeti juridik të cilit individi, i dyshuari, mund t’i drejtohej, nuk ishte mjet juridik që Dhoma konsideroi se mund të merrej parasysh në atë situatë. Për më tepër, çështja kishte të bënte me fazën hetimore dhe një situatë ku trupi gjykues ende nuk ishte ngritur”, thuhet tutje.
Prandaj, Dhoma thuhet se konstaton se duke pasur parasysh konsideratat e saj në lidhje me statusin e viktimës së parashtruesit, ankesa, në këtë fazë të procedurës, është e parakohshme. Rrjedhimisht, ajo duhet të shpallet e papranueshme në përputhje me nenin 113 (7) të Kushtetutës, nenin 49 (3) të Ligjit dhe rregullin 14 (f) të Rregullores.

Ndërsa, Dhoma ka konstatuar se kërkesa duhet të hidhet poshtë për arsyet e lartpërmendura, ajo rikujton se, në bazë të nenit 113 (7) të Kushtetutës, nenit 49 (3) të Ligjit dhe rregullit 20 (1) (a) të Rregullores, një individ mund t’i drejtohet Dhomës pasi të ketë shteruar të gjitha mjetet juridike efektive të parashikuara me ligj kundër shkeljes së pretenduar.

“Në lidhje me këtë, Dhoma vëren se sipas nenit 47 të Ligjit, trupi gjykues i Gjykatës Supreme, në disa raste të numëruara në mënyrë specifike, do të shqyrtojë ankesat kundër një vendimi të kolegjit të Gjykatës së Apelit dhe se neni 48 (6), (7) i Ligjit parasheh që në rast të aktgjykimit të formës së prerë, mund të parashtrohet kërkesë për mbrojtjen e ligjshmërisë deri te kolegji i Gjykatës Supreme të Dhomave të Specializuara  në lidhje, ndër të tjera, për shkelje të ligjit penal”, thuhet tutje.

Prandaj, thuhet se del se këto janë mjete juridike që duhet të merren parasysh për qëllimet e kërkesës së shterimit në lidhje me shkeljen e pretenduar të nenit 31 (2) të Kushtetutës dhe nenit 6 (1) të Konventës.

Tutje, thuhet se duke pasur parasysh se ankesa është e parakohshme, Dhoma konsideron se nuk ka nevojë të vendosë për kërkesën e shterimit në këtë moment kohor.

“Dhoma më tej vëren se ndonëse ankesa duhet të hidhet poshtë si e parakohshme, ajo ngre një pyetje themelore që ka të bëjë me funksionimin e Dhomave të Specializuara, përkatësisht nëse juridiksioni i Dhomave të Specializuara siç përcaktohet në Ligj është i kufizuar në përmbajtjen e përcaktuar në Raport. Duke pasur parasysh natyrën themelore të kësaj çështjeje në funksionimin e Dhomave të Specializuara, Dhoma e sheh të përshtatshme të trajtojë këtë çështje. Megjithatë, duke pasur parasysh natyrën e parakohshme të ankesës, Dhoma duhet të jetë e kujdesshme në mënyrë që të mos cenojë, në këtë fazë, rolin e kolegjeve të tjera të Dhomave të Specializuara, në përcaktimin e çështjeve ligjore dhe fakteve të rëndësishme për çështjen penale që ka përpara tyre”, thuhet tutje.

Tutje, thuhet se në rastin konkret, parashtruesi parashtroi se trupi gjykues i Gjykatës së Apelit nuk e adresoi parashtresën e tij se nëse juridiksioni i Dhomave të Specializuara nuk kufizohet në pretendimet specifike të përfshira në raport, atëherë ajo nuk është një “gjykatë e specializuar” e lejuar nga neni 103 (7) të Kushtetutës, por një “gjykatë e jashtëzakonshme” e ndaluar nga neni 103 (7) i Kushtetutës.

“Trupi gjykues iu referua konkluzionit të Gjykatës Kushtetuese të Kosovës se Dhomat e Specializuara ishin në përputhje me nenin 103 (7) të Kushtetutës, si për shkak të fushëveprimit të tyre të përcaktuar në mënyrë specifike të juridiksionit dhe pasi themelimi i tyre ishte një kërkesë për të përmbushur detyrimet ndërkombëtare që rrjedhin nga Raporti. Kolegji i Gjykatës së Apelit vuri në dukje në lidhje me këtë se fushëveprimi i vlerësimit nga Gjykata Kushtetuese e Kosovës ishte i kufizuar në atë nëse Dhomat e Specializuara ishin në përputhje me Kushtetutën dhe nuk u deklarua mbi juridiksionin”, thotë vendimi.

Sipas vendimit, kolegji i Gjykatës së Apelit vërejti se domosdoshmëria që shkaktoi natyrën e specializuar të gjykatës buronte nga detyrimet që lindnin nga raporti dhe shkëmbimi i letrave i vitit 2014, duke përfshirë “nevojën për të siguruar një proces penal të sigurt, të pavarur, të paanshëm, të drejtë dhe efikas në lidhje me Raportin”.

“Kolegji i Gjykatës së Apelit arriti në përfundimin se fakti që Dhomat e Specializuara kishin një fushë juridiksioni më të gjerë sesa përmbajtja specifike e Raportit, ndër të tjera për shkak të detyrimeve që i lindën Dhomave të Specializuara, nuk e hoqi natyrën e specializuar të Dhomave të Specializuara, siç vlerësohet nga Gjykata Kushtetuese e Kosovës dhe ta bëjë atë “gjykatë të jashtëzakonshme” në kundërshtim me nenin 103 (7) të Kushtetutës (shih paragrafin 29 më lart)”, thuhet tutje.

Vendimi thotë se në dritën e asaj që u përmend më lart, Dhoma konstaton se Kolegji i Gjykatës së Apelit e trajtoi parashtresën e parashtruesit dhe në mënyrë specifike u mbështet në jurisprudencën e Gjykatës Kushtetuese të Kosovës në këtë drejtim. Rrjedhimisht, Dhoma konstaton se ankesa e parashtruesit se trupi gjykues i Gjykatës së Apelit nuk ka dhënë një mendim të arsyetuar nuk shkakton shfaqjen e shkeljes së nenit 31 (2) të Kushtetutës dhe nenit 6 (1) të Konventës. Prandaj, kjo ankesë duhet të deklarohet e papranueshme në përputhje me Rregullën 14 (f) të Rregullave.

Po ashtu, thuhet se parashtruesi u ankua se paneli i Gjykatës së Apelit i cili vendosi ankesën e tij të ndërmjetme kundër vendimit të gjyqtarit të procedurës paraprake mbi mocionin paraprak lidhur me juridiksionin e Dhomave të Specializuara ishte krijuar në kundërshtim me ligjin, pasi nuk ishte i njëjti kolegj që kishte vendosur ankesa e parë e ndërsjellë.

Më tej, thuhet se parashtruesi u ankua, në terma të përgjithshëm, se interpretimi i Presidentit i dispozitave ligjore që rregullonin emërimet e gjyqtarëve në panele hoqi garancitë institucionale që siguronin pavarësinë dhe paanshmërinë e gjyqtarëve të Dhomave të Specializuara, përveç që i jep Presidentit autoritetin për të ndikuar në vendimmarrjen e tyre.

Në konkluzion thuhet se  Dhoma e hedh poshtë si të parakohshme ankesën e parë të parashtruesit për mungesë të statusit të viktimës lidhur me shkeljen e pretenduar të së drejtës së tij themelore për t’u gjykuar nga një gjykatë “e themeluar me ligj” sipas nenit 31 (2) të Kushtetutës dhe nenit 6 (1) të Konventës.

“Rrjedhimisht, kjo pjesë e kërkesës së parashtruesit, në këtë fazë të procedurës, duhet të shpallet e papranueshme në pajtim me nenin 113(7) të Kushtetutës, nenin 49 (3) të Ligjit dhe rregullin 14 (f) të Rregullores. Dhoma rikujton konstatimin e saj të mëtejshëm se në këtë fazë të procedurës dhe pa paragjykuar ndonjë përcaktim të ardhshëm të një referimi, çështja nëse akuzat duhet të lidhen me pretendimet specifike të Raportit nuk krijon një pamje të një shkelje e të drejtës së parashtruesit për një “të përcaktuar me ligj” sipas nenit 31 (2) të Kushtetutës dhe nenit 6 (1) të Konventës”, thuhet tutje.

Ndërkaq, thuhet se Dhoma konstaton se ankesa e dytë e parashtruesit, lidhur me mosdhënien e një mendimi të arsyetuar, nuk tregon shkelje të nenit 31(2) të Kushtetutës dhe nenit 6 (1) të Konventës. Rrjedhimisht, kjo pjesë e kërkesës së parashtruesit duhet, në këtë fazë të procedurës, të shpallet e papranueshme në përputhje me Rregullin 14 (f) të Rregullores.

Në fund, Dhoma ka konstatuar se ankesa e tretë e parashtruesit, lidhur me shkeljen e pretenduar të së drejtës së tij themelore për t’u gjykuar nga një “gjykatë e pavarur dhe e paanshme e themeluar me ligj”, nuk tregon shkelje të nenit 31 (2) të Kushtetutës dhe Neni 6 (1) i Konventës.

“Rrjedhimisht, kjo pjesë e kërkesës së parashtruesit duhet, në këtë fazë të procedurës, të shpallet e papranueshme në përputhje me Rregullin 14(f) të Rregullores. Dhoma rithekson se konkluzionet e mësipërme janë bërë në dritën e fazës aktuale të procedurës dhe nuk paragjykojnë vlerësimin nga Dhoma për çdo kërkesë të ardhshme të paraqitur nga parashtruesi”, thuhet në fund.

Vendimin e plotë të Dhomës Kushtuetuese e gjeni këtu: https://repository.scp-ks.org/LW/Published/Filing/0b1ec6e980c08663/Decision%20on%20the%20Referral%20of%20Hashim%20Tha%C3%A7i%20Concerning%20the%20Right%20to%20an%20Independent%20and%20Impartial%20Tribunal%20Established%20by%20Law%20and%20to%20a%20Reasoned%20Opinion.pdf

Ndryshe, më 29 prill, Zyra e Prokurorit  të Specializuar ka dorëzuar një aktakuzë të ndryshuar ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit e Jakup Krasniqit.

Prokuroria po pretendon se katër të akuzuarit kanë kryer krime lufte edhe në Gjilan, Budakovë e Semetishtë.

Në aneksin e publikuar sa i përket krimeve që pretendohen se ndodhën në Semetishtë dhe Budakovë, prokuroria ka listuar krimet e luftës si arrestimi dhe ndalimi i paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor ose çnjerëzor, torturë, vrasje. Ndërkaq, si krime kundër njerëzimit i ka listuar burgimin, vepra të tjera çnjerëzore, torturën, vrasjen, zhdukjen me forcë e personave dhe persekutimin.

Kurse, për krimet që pretendon që ndodhën në Gjilan, si krime lufte i ka listuar arrestimi dhe ndalimin e paligjshëm ose arbitrar, trajtimin mizor ose çnjerëzor, torturën dhe  vrasjen. Ndërsa, si krime kundër njerëzimit ka listuar burgimin, vepra të tjera çnjerëzore, torturën, vrasjen, dhe persekutimin.

Më 9 nëntor të vitit 2020, në paraqitjet e tyre të para, Jakup Krasniqi e Hashim Thaçi janë deklaruar të pafajshëm për akuzat që u vihen në barrë.

Njëjtë është deklaruar edhe Veseli në paraqitjen e tij më 10 nëntor, sikurse edhe Selimi më 11 nëntor.

Aktakuza ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit është konfirmuar më 26 tetor 2020.

Sipas akuzës, së paku midis marsit 1998 deri në shtator 1999, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi, Jakup Krasniqi dhe anëtarë të tjerë të ndërmarrjes kriminale të përbashkët kishin qëllimin e përbashkët për të siguruar dhe ushtruar kontroll mbi të gjithë Kosovën përmes metodave që përfshinin frikësimin, keqtrajtimin, ushtrimin e dhunës dhe eliminimin e paligjshëm të atyre që konsideroheshin si kundërshtarë.

“Ndër këta kundërshtarë përfshiheshin persona që ishin, ose që konsideroheshin se kishin qenë: (a) bashkëpunëtorë ose të lidhur me forca, zyrtarë ose institucione shtetërore të RFJ-së, ose që (b) ndryshe nuk mbështetnin qëllimet ose metodat e UÇK-së dhe më vonë të QPK-së, ndër të cilët persona të lidhur me LDK-në dhe serbë, romë dhe persona të kombësive të tjera (bashkërisht, ‘kundërshtarët’). Ky qëllim i përbashkët përfshinte krimet e përndjekjes, burgosjes, arrestimit dhe ndalimit arbitrar ose të paligjshëm, akte të tjera çnjerëzore, trajtimin mizor, torturën, vrasjen dhe zhdukjen me forcë të personave”, thuhet në aktakuzë.

Tutje, në aktakuzë përmenden edhe Azem Syla, Lahi Brahimaj, Fatmir Limaj, Sylejman Selimi, Rrustem Mustafa, Shukri Buja, Latif Gashi dhe Sabit Geci.

Sipas aktakuzës, të akuzuarit bashkë me udhëheqësit tjerë të UÇK-së kontribuuan në arritjen e qëllimit t përbashkët.

“Si alternativë, disa ose të gjithë këta individë nuk ishin anëtarë të ndërmarrjes kriminale të përbashkët, por u përdorën nga anëtarë të ndërmarrjes kriminale të përbashkët për të kryer krime për realizimin e qëllimit të përbashkët (së bashku me anëtarët e NKP-së, bashkërisht ‘anëtarët dhe instrumentet e NKP-së’)”, thotë akti akuzues. /BetimipërDrejtësi

Shënim: Personat e përmendur në këtë artikull konsiderohen të pafajshëm, përveç nëse nga gjykata vërtetohet se janë fajtorë me vendim të formës së prerë.

Ky website përdor cookies për të përmirësuar përvojën tuaj. Ne do të supozojmë se jeni mirë me këtë, por ju mund të hiqni dorë nëse dëshironi. Prano Lexo më shumë